Bucak Haberleri
Bucak Haberleri

TARİHE, KÜLTÜRE VE EMEĞE SAYGI

TARİHE, KÜLTÜRE VE EMEĞE SAYGI 2-BUCAK’TA KÜLTÜREL DEĞERİ OLAN RESMÎ VE ÖZEL BİNALARIN TARİHÇESİ ( Bu bölüm 2. bölümün 1. parçasıdır: Bu yazı uzun bir çalışma olduğu için bölümler halinde ve okuyucuyu yormamak, bunaltmamak adına belli aralıklarla sunulmaktadır.) Günümüzde Öteyaka dediğimiz Hökez dağının yamaçlarında şimdiki Yörükler Mahallesi’yle Çavuşlar Mahallesi’nin sınırı olan Tömbüldek Yokuşu vardır. Tömbüldek […]

31 Mayıs 2019 - 12:02 'de eklendi.A+A-

TARİHE, KÜLTÜRE VE EMEĞE SAYGI

TARİHE, KÜLTÜRE VE EMEĞE SAYGI
2-BUCAK’TA KÜLTÜREL DEĞERİ OLAN RESMÎ VE ÖZEL BİNALARIN TARİHÇESİ
( Bu bölüm 2. bölümün 1. parçasıdır: Bu yazı uzun bir çalışma olduğu için bölümler halinde ve okuyucuyu yormamak, bunaltmamak adına belli aralıklarla sunulmaktadır.)
Günümüzde Öteyaka dediğimiz Hökez dağının yamaçlarında şimdiki Yörükler Mahallesi’yle Çavuşlar Mahallesi’nin sınırı olan Tömbüldek Yokuşu vardır. Tömbüldek Yokuşu’nun ortalarına yakın ve yokuşun doğu kenarında tahminen 20. Yüzyılın başlarında yapılan Akkonak denilen bir yapı vardı. Akkonak’ın kim tarafından yapıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte kasabanın ileri gelenlerinden İsmail Ağa (Kiriş oğullarının atası) tarafından yapılmış olduğu rivayet ediliyor. Akkonak, kasabanın üstü kiremitli ilk binasıydı. Kasabanın yönetim (nahiye) merkezi olarak kullanılmaktaydı. Bünyesinde bir de karakol bulunmaktaydı. Kasabanın o zamanlar bağlı bulunduğu Konya ilinden gelen Valinin temsilcileri ve diğer devlet görevlileri bu binada ağırlanırdı.
Balkan Savaşları ve bu savaşlardan sonra başlayan I. Dünya Savaşı’na Osmanlı Devleti de katıldı. Uzun süren savaş yıllarında çok büyük kayıplar verildi. Aynı zamanda devlet yönetiminde bazı yetersizlikler yaşandı. İşte devlet yönetimindeki bu boşluktan yararlanan bazı asker kaçakları “efe” adıyla çevreye zarar vermeye başladılar. Bucak’ta da Kocabacak Mehmet Efe türemişti. Kocabacak, Bucak çevresinde haydutluk (şakilik) yaparken günün birinde bir askerî müfrezenin ilçeye gelip Akkonak’a yerleştiği ve efenin haydutluklarına son vereceği söylentisi yayıldı. Bunu duyan Kocabacak ve arkadaşları (1919 yılında olsa gerek) bir öğle vaktinde Akkonak’ı bastılar. Akkonak içinde bulunduğunu düşündükleri askerî müfrezeyi yok etmek için güzelim binayı kurşun yağmuruna tuttular. . O kadar çok kurşun attılar ki bina delik deşik oldu, kiremitleri bile kurşun yağmuruyla havaya fırlayarak kırılıp şırkıldı. Kocabacak ve arkadaşları askerleri öldürdükleri kanısına varıp Akkonak önünden ayrıldıktan sonra halk Akkonak’a koştu. Binada askerî müfreze falan yokmuş. Akkonak’ta o anda bulunan bir tek asker de baskın sırasında binanın alt katına gizlendiği için ölümden kurtulmuş. Kocabacak’ın bu baskınıyla onarılmaz bir yara alan kasabanın en güzel binası olan Akkonak tarihe karıştı. (Kaynak: O anda henüz bir çocuk olan ve baskını bizzat izleyen Ali Damarcan (Ayıcı))
İşgal döneminde Bucak’ı İtalyanlar işgal ettiler.(25 Haziran 1919) Kocabacak, İtalyanlardan hiç etkilenmedi. Yani İtalyanlar güya güvenliği sağlamak amacıyla bölgeyi işgal etmelerine rağmen Kocabacak’la hiç uğraşmadılar. (Kocabacak kısa bir süre sonra 8.7.335 (8 Temmuz 1919) günü Uğurlu köyünde Koca Kel oğlu Osman (Ersoy) tarafından öldürüldü.)
Akkonak’tan geriye ne kaldı? Yörükler Mahallesi ile Çavuşlar Mahallesi’nin sınırını oluşturan halkın Tömbüldek diye andığı bir yokuş vardır. Bu yokuşun güney ucu Hoca Ahmet Yesevi Caddesi’nden başlayıp kuzeyde Hökez Bulvarı’na kadar uzanır. İşte Akkonak’tan geriye, Hoca Ahmet Yesevî Caddesi ile Hökez Bulvarı arasındaki bu bölüme verilen Akkonak Caddesi adı kalmıştır.
1926 yılında Bucak’ın ilçe olması dolayısıyla şimdiki Belediye binasının doğusunda iki katlı ve zamanına göre çok gösterişli olan bir bina Belediye Binası olarak hizmete girmiştir. Bu binanın bünyesinde Jandarma Karakolu ve hapishane de yer almaktaydı.
Aynı yıllarda Çavuşlar Mahallesi’nde kiremitli bir konut daha yapıldı. Bu bina da o zamanın yine kiremitli tek özel konutuydu. Günümüze ulaşan bu konutta ilçeye gelen zamanın Müftü Efendileri kalırdı. Bu ev, kasaba halkından hatırlayanların bilgilerine göre Bucaklı Hafız Süleyman Altıntaş’a aitti. Bucak’ın İtalyanlar tarafından işgali sırasında İtalyan İşgal Kuvveti Karakolu olarak da kullanıldı. Bu tarihî bina Çavuşlar Mahallesi’nde sadece boyası değişmiş olmakla birlikte orijinal haliyle hayatına devam etmektedir.
Cumhuriyet döneminde ülkenin sosyal ve kültürel kalkınmasında, Cumhuriyetin getirdiği değerlerin geniş halk kitlelerine ulaşması ve halkın aydınlanması amacıyla alınan karar doğrultusunda 19 Şubat 1932 günü başta Ankara olmak üzere 14 il merkezinde Halkevleri açılmıştır. İlerleyen zaman içerisinde yurt genelinde bu sayı büyük bir artış göstermiş, halkevleri yaygınlaştırılmıştır.
Bucak’ta Halkevi’nin açılması kararı 1939 yılı Şubat ayında verilerek Bucak Halkevi binası yapılmıştır. Bizim de yapılışından yıllar sonra sinemayla ilk kez tanıştığımız Bucak Halkevi binası burada yapılacak etkinliklere uygun bir şekilde arkadan öndeki sahne bölümüne doğru eğimli olarak yapılmıştır. Bucak Halkevi’nde gösteri, spor, kütüphane bölümleri de yer almıştır. 1948 yılında Bucak Halkevi, Ankara’dan yurt genelinde yaygınlaşmaya başlayan bir sinema makinesi istemiştir. (Kaynak: Sevilay ÖZER, Burdur Halkevi ve Faaliyetleri. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi) Sinema makinesinin gelmesiyle kasabanın ilk sineması da devreye girmiştir. Bu sinema sonraki yıllarda değişik kişiler tarafından çalıştırılarak uzun yıllar kasabanın sinema, konser ve konferans ihtiyacını karşılamıştır. Sonraki yıllarda ülke genelinde Halkevlerinin kapatılması sonucunda Bucak Halkevi binasının bir bölümü şimdiki Belediye binası inşaatı devam ederken bir süre Belediye merkezi olarak kullanılmıştır. Sinema binası ise bir süre daha etkinliğine devam etmiştir. Sinemanın yazlık bölümü de olduğu için o zamanın önemli bir etkinlik merkezi olması yönünden de önemi vardı. Bir dönem “Abrakadabra Sineması” bir dönem de “Saltoğlu Sineması” olarak görev yapmıştır.1975 yılına gelindiğinde zamanın belediye başkanı tarafından uygulamaya konulan “yeni kent düzenlemesi” sırasında eskinin Bucak Halkei, yeninin sinema binası denilen yapı yıktırılmıştır. Böylece bu Cumhuriyet’in önemli işlevlerini bir süre gerçekleştiren planlı ve kasabalının sinema, müsamere, konferans gibi kültürel anılarını taşıyan yapı tarihteki yerini almıştır. İlerleyen zaman içinde Halkevi’nden boşalan bu alan park olarak düzenlenmiştir. Uzunca bir süre sonra bu alana önce Belediye Dükkânları yaptırılmış, sonra onlar da yıkılarak tekrar parka dönüştürülmüştür. 2018’in sonları ile 2019’un başlarında ülke genelinde yapımına başlanan Millet Bahçeleri projesi gereğince buradaki park alanı Bucak Millet Bahçesi adıyla yeniden düzenlenerek kasabalının hizmetine sunulmuştur.
Aynı alanın kuzeybatı bölümünde bulunan yine zamanın tipik ve gösterişli bir binası vardı. Hatırlayanlar iyi bilirler ki bu bina Safranbolu evleri tipinde yapılmış bir binaydı. Bu binanın hizmetlerini hatırlayanlar ilk olarak Askerlik Şubesi Başkanının (Yüzbaşı) konutu olduğunu sonra ise Sağlık Merkezi olarak kullanıldığını belirtiyorlar. Kasabada 1950’li yılların başlarında görevlendirilen ve halkın “Sarı Doktor” diye adlandırdığı Dr. Nüzhet Bayık bu binada hizmet vermiştir. Bir süre sonra Sağlık Merkezi Okullar Caddesi’ndeki başka bir binaya taşınınca aynı bina PTT merkezi olarak hizmet vermeye başlamıştır. Benim ilkokul yıllarımda bu binanın PTT olarak kullanıldığını ve öğretmenimizin buraya bir gezi düzenleyerek PTT’yi bize tanıttığını hatırlıyorum. Bu bina 1970’li yıllara kadar PTT binası olarak kullanılmış, yetersiz olmaya başlayınca terkedilmiştir. Bir süre Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS) Bucak Şubesi Lokali olarak da hizmet veren bina 1980’li yılların ilk yarısında yıkılarak tarihe karışmıştır. Aynı binanın batı bitişiğinde bulunan ona tıpatıp benzer tipik bir bina da T.C. Ziraat Bankası tarafından alınarak 1960’lı yılların ortalarında yıkılıp yerine bankanın günümüzde de kullanılan yeni binası yapılmıştır.
1942 yılının ekim ayında Hacı Hüseyin Işık tarafından Bucak’ta ilk hamam yapıldı. Kasabanın bu ilk hamamı Çarşı Hamamı adı altında halen ilçemiz Çukur Mahalle’de hizmet vermektedir. Çarşı Hamamı’nın 1940’lı yıllara ait olan özgün bir yapısı vardır. Bucak Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet kooperatifi binasından hamamın özgün yapısı üstten incelenebilmektedir.
1940’lı yıllardan itibaren Bucak’ta yeni binalar yapılmaya başlamıştır. 1948 yılında 9. Cumhurbaşkanımız Rahmetli Süleyman Demirel’in mezuniyetinden sonra ilk kez görev alıp yapımıyla bizzat ilgilendiği Bucak Hükümet Konağı yapıldı. Bu bina çok uzun yıllar Bucak Adliyesi ve Kaymakamlık Makamı, Askerlik Şubesi ve diğer daire müdürlüklerine hizmet verdi. Hükümet Konağı, içinde bulunduğu ve o yapıldıktan sonra kurulan mahalle (Konak Mahallesi) ile hemen kuzeyinde yapılan camiye de (Hükümet Camii) adını verdi. Yapıldığı yıllarda kasabanın en büyük ve sağlam binası olarak hizmete giren Hükümet Konağı’nın da özgün bir yapısı vardır. Bina yetersiz gelmeye başlayınca Hükümet Konağı bahçesinin kuzey bölümüne üç tane yeni bina yapılarak Askerlik Şubesi, Kaymakamlık, Nüfus ve Tapu, Millî Eğitim, Halk Eğitim müdürlükleriyle, Mal Müdürlüğü ve Vergi Dairesi müdürlüğü bu binalara taşındı. Hükümet Konağı, Bucak Adliyesi olarak hizmetine devam etti. Bucak Adliyesi, Cami Mahallesi Hoca Ahmet Yesevî Caddesi üzerinde 2013 yılında yapımı tamamlanan yeni hizmet binasına taşınınca boşalan Hükümet Konağı’nda Halk Eğitim Müdürlüğü, Tapu Kadastro Şefliği ile bazı sosyal yardım kurumları, sportif etkinlik yapan birimler yerlerini aldı. Adliyenin yeni hizmet binasına taşınmasıyla birlikte bazı yetkililerce Hükümet Konağı’nın yıkılması da gündeme getirildi. Bizzat şahit olduğum bu fikirlerden olmak üzere “Bina yıkılacak ve yerine park yapılacak.” dendi. Hâlbuki Hükümet Konağı, Bucak’ta günümüze kadar ulaşan en yaşlı resmî binadır. Hükümet Konağı, içinde bulunduğumuz 2019 yılı itibariyle 71 yaşındadır. Kasaba tarihi açısından korunması gerekmektedir.
Askerlik Şubesi’nin kendi binasına taşındığı yıllarda bu birimin taşınmadan önce kullandığı doğu kapısı tuğla ile örülüp sıvanarak kalıcı olarak kapatıldı. İlerleyen yıllarda “ihtiyaç görülerek” Hükümet Konağı içinde bazı değişiklikler daha yapıldı. Yıkım söylentileriyle birlikte yakın geçmişte Hükümet Konağı’nın çatısında onarım çalışması da yapıldı. Fakat son yapılan bu onarımlarda bilhassa çatının özelliği korunamamış, geniş duman ve havalandırma bacaları “artık ihtiyaç kalmadığı düşüncesiyle olsa gerek” yıkılmış, çatı özgün Marsilya kiremidi yerine son sistem modern bir kaplama aracıyla örtülmüştür. Hâlbuki önceki örtü aracı olan Marsilya kiremitlerinden kolayca sağlanıp konağın çatı örtüsünde kullanılabilirdi. Bir değişiklik de geleneksel boya renginin değiştirilmiş olmasıdır. Geçen zaman içerisinde bir takım değişikliklerle binanın özgün yapısı değiştirilmiştir. Bütün bunlara rağmen Hükümet Konağı’nın bu haliyle de olsa korunması, değişik amaçlarla kullanılması ve bazen gündeme gelen yıkılma kararının gündemden tamamen çıkarılıp sahip olduğu yetmiş yıl öncesinin özgün haliyle hayatına devam etmesi kasaba kültür dokusunun korunmasını isteyenler olarak ortak dileğimizdir. (Devam edecek)

NOT: Bu yazı hiçbir özel ve tüzel kişiyi, kurum ve kuruluşu tenkit etmek, suçlamak, yargılamak ve hesap sormak amacıyla hazırlanmamıştır. Sorumlu ve sorumsuz kişiler varsa onlara hesap sormak benim görevim değildir, öyle bir durumda da bulunmuyorum. Ancak bu yazı, bir Bucaklı olarak Bucak’ın tarihî sayılabilecek halen ayakta bulunan ya da tarihe mal olmuş yapı, eser ve Bucak Kültürü içinde olup halkımızın değerli emekleriyle yapılmış önemli görülen kültür ögeleriyle ilgili olarak bir durum tespiti yapılması ve kamuoyunun bilgilendirilmesi amacıyla araştırılıp kaleme alınmış bir yazıdır. Kısacası bu yazı “Bucak’ta hangi tarihî eser veya yapı vardır?” şeklinde bana yöneltilen bazı sorulara ve bu soruların yan kollarına verilen cevaplar niteliğindedir. Kamuoyuna öncelikle bu durumu bildirmeyi gerekli görürüm.
Bu yazı bölümler halinde olacak ve okuyucuyu yormamak, bunaltmamak adına belli aralıklarla sizlere sunulacaktır. Anlayışınızdan dolayı teşekkür ederim.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLER
VEKİLLER YILDIRIM İÇİN DESTEK İSTEDİ VEKİLLER YILDIRIM İÇİN DESTEK İSTEDİ...

VEKİLLER YILDIRIM İÇİN DESTEK İSTEDİ “BİNALİ YILDIRIM’IN BURDUR’A EMEĞİ ÇOKTUR. İSTANBULDAKİ BURDURLU HEMŞEHRİLERİMİZDE KADİRŞİNASTIR. ...

“BEDELLİ ASKERLİ KALICI HALE GELİYOR” “BEDELLİ ASKERLİ KALICI HALE GELİYOR”...

“BEDELLİ ASKERLİ KALICI HALE GELİYOR” Ak Parti Burdur Milletvekili TBMM Milli Savunma Komisyonu Üyesi Yasin Uğur, Yeni Askeralma Kanunu...

CAMİLER ÇOCUK DOLSUN, AHLAKI KUR’AN OLSUN CAMİLER ÇOCUK DOLSUN, AHLAKI KUR’AN OLSU...

CAMİLER ÇOCUK DOLSUN, AHLAKI KUR’AN OLSUN 17 Haziran Pazartesi günü tüm camilerde ve Kur’an kurslarında yaz kursları başlayacak. Muhter...

BUCAK’TA SIFIR ATIK FESTİVALİ BUCAK’TA SIFIR ATIK FESTİVALİ

BUCAK’TA SIFIR ATIK FESTİVALİ Bucak Kaymakamlığı ve Bucak Belediyesi tarafından Sıfır Atık Festivali düzenlendi. Festivalde, öğrenciler...

BU HABER HAKKINDA GÖRÜŞLERİNİZİ BELİRTMEK İSTER MİSİNİZ?(Yorum Yok)
SON EKLENEN HABERLER
VEKİLLER YILDIRIM İÇİN DESTEK İSTEDİ VEKİLLER YILDIRIM İÇİN DE...

VEKİLLER YILDIRIM İÇİN DESTEK İSTEDİ “BİNALİ YILDIRIM’IN BUR...

“BEDELLİ ASKERLİ KALICI HALE GELİYOR” “BEDELLİ ASKERLİ KALICI H...

“BEDELLİ ASKERLİ KALICI HALE GELİYOR” Ak Parti Burdur Millet...

CAMİLER ÇOCUK DOLSUN, AHLAKI KUR’AN OLSUN CAMİLER ÇOCUK DOLSUN, AHL...

CAMİLER ÇOCUK DOLSUN, AHLAKI KUR’AN OLSUN 17 Haziran Pazarte...

BUCAK’TA SIFIR ATIK FESTİVALİ BUCAK’TA SIFIR ATIK FESTİ...

BUCAK’TA SIFIR ATIK FESTİVALİ Bucak Kaymakamlığı ve Bucak Be...

BUCAK MEHMET CADIL ANADOLU LİSESİ 12. MEZUNLARINI UĞURLADI BUCAK MEHMET CADIL ANADOL...

BUCAK MEHMET CADIL ANADOLU LİSESİ 12. MEZUNLARINI UĞURLADI 2...

DERELER ÇAĞLAYAN, CADDELER DERE OLDU DERELER ÇAĞLAYAN, CADDELE...

DERELER ÇAĞLAYAN, CADDELER DERE OLDU Bucak’ta dün etkili ola...

Bucak Zübeyde Hanım Anaokulu, Burdur’u Temsil Edecek Bucak Zübeyde Hanım Anaok...

Bucak Zübeyde Hanım Anaokulu, Burdur’u Temsil Edecek Bucak Z...

BUCAKLI ÇİFTÇİLERİN MAHSÜLLERİ KURAKLIK TEHDİDİ ALTINDA!!! BUCAKLI ÇİFTÇİLERİN MAHSÜ...

BUCAKLI ÇİFTÇİLERİN MAHSÜLLERİ KURAKLIK TEHDİDİ ALTINDA!!! B...

AK PARTİ’DE BAYRAMLAŞMA AK PARTİ’DE BAYRAMLAŞMA...

AK PARTİ’DE BAYRAMLAŞMA Ak Parti Bucak İlçe Teşkilatı’nda ba...

Özel Öğrencilerin Bayram Sevincine Ortak Oldular Özel Öğrencilerin Bayram ...

Özel Öğrencilerin Bayram Sevincine Ortak Oldular Ramazan Bay...

POLİTİKA HABERLERİ
VIDEO GALERİ
bucak matbaa haberler haberler